Recreatie en toerisme 1983 (2) Kolumn ”gastvrij”

Zure regen: bewust wanbeleid door financiële korte-termijn-belangen

Een jaar geleden bracht de KEMA in opdracht van de International Electric Research Exchange een rapport uit over de gevolgen van zwaveldioxide (SO2) en zijn volgproducten voor de gezondheid en de ecologie.

De slotconclusie van dit KEMA -rapport is, dat er tot nu toe geen enkel bewijs is dat zure regen bodems of de bomen, die er op groeien, heeft aangetast. Bovendien is er geen bewijs dat de zure regen een overheersende factor is bij het afsterven van de vispopulaties in de Scandinavische meren.

Toch maant dit rapport tot enige voorzichtigheid en zelfs tot het instellen van lange-termijn-onderzoek.

Nu, een jaar later, blijkt 560.000 ha. van do West Duitse bossen, volgons een door de Bondsregering ingesteld onderzoek, ernstig te zijn aangetast. Er wordt rekening mee gehouden dat bij continuering van de huidige emissieplafonds (de maximale uitstoot) van de luchtverontreiniging, deze bosbodems irreversibel (onherstelbaar) hun productievermogen verliezen.

Do directe schade hiervan wordt - voorzover een verlies van een duurzaam geacht productiemiddel in geld is uit te drukken - geraamd op DM 10.000.000.000. Dat/s moor dan tweekeer het bedrag dat een totale rookgasontzwaveling (om do uitstoot van SO2 tegen te gaan) in de Bondsrepubliek zou vergen. Volgens do Duitse bosbouwvereniging zijn de schadesymptomen al te constateren in 2.000.000 ha, de heeft van het West Duitse naaldhoutbestand. Bij een geschat verlies van 20% van de productiviteit van dit bosbestand, zou dit een verlies betekenen van 47.000 arbeidsplaatsen in do bosbouw en houtverwerkende industrie.

Contra-expertise VROM bevestigt schade

Het veldwerk dat ik vorig jaar heb verricht heeft aangetoond dat do situatie in ons land niet minder alarmerend lijkt. Een contra-expertise van hot ministerie van VROM (Volksgezondheid) heeft de geconstateerde schade inmiddels bevestigd. Er is aan ons bureau Ecoplan opdracht gegeven om in      samenwerking met de Landbouwhogeschool in Wageningen vervolgonderzoek te doen. Hoe kan het dat de snelle degradatie van de bossen op bosbodems niet is voorzien in het KEMA -rapport?      Eén reden is dat het mooiste ecologische onderzoek lange-termijn-onderzoek is. Voordat bijvoorboold het ontstaan van epyfieten (korstmossen) woestijnen in een lange-termijn-onderzoek was doorvorst, had het probleem reeds andere dimensies aangenomen. Een andere reden wordt in het door de elektriciteitsmaatschappijen gefinancierde rapport heel correct aangegeven onder het hoofdstuk 'de beperkingen van wetenschappelijke in formatie'.

'Wetenschap'- zo schrijft men hier- 'is het testen van hypotheses. Wanneer een hypothese verschillende toetsen doorstaat wint ze aan vertrouwen omtrent haar juistheid. Maar men kan nooit zeker zijn'.

Van de wetenschap dat wetenschappelijk onderzoek uit de aard van haar methode nooit kan leiden tot een significantiepercentage van 100 wordt door de belanghebbende incorrect misbruik gemaakt.

'Het is niet geheel zeker~ zo stellen de electriciteitsproducenten en de internationale brandstofhandel in lijvige rapporten. Daarmee suggererend dat de zure luchtverontreiniging helemaal niet schadelijk is en dat er derhalve geen 'kostbare' maatregelen nodig zijn. Dit argument lijkt voldoende te zijn om de kosten af te wentelen op andere bedrijfstakken en onze erfgenamen.

Nu duidelijk is dat de luchtverontreiniging veroorzaker is van een gigantisch bodembederf, moet de vraag worden gesteld: wat dienen dan de maatregelen te zijn?

Maatregelen achterhaald

In de meeste landen worden net als in het Nederlandse S02-beleid pogingen gedaan om do emissieplafonds te stabiliseren. Dit is gezien de catastrofale ontwikkeling van de laatste decennia bij dit emissieniveau volstrekt achterhaald. Het S02-beleidskaderplan stelde zelfs dat bij een gemiddelde concentratie van 30 microgram per m3 geen afdoende garantie voor bescherming van het natuurlijk milieu wordt verkregen. Echter, gezien de feitelijke situatie wordt in dit beleidsstuk een bovengrens van 75 microgram gehanteerd. Wanneer men bedenkt dat voor de toelating van geneesmiddelen of gewasbeschermingsmiddelen een bovengrens wordt gehanteerd gebaseerd op een factor 10 tot 1.000 verdunning van het vermoedelijke schadeniveau, dan kan men niet anders concluderen dan dat hier sprake is van een bewust wanbeleid op grond van financiële korte-termijn-belangen. In Amerika heeft men onderkend dat de antropogene immissies (de luchtverontreiniging die door de mens wordt veroorzaakt) in de orde van grootte van de natuurlijke S02-concentra-ties (ten gevolge van de biologische kringloop) moeten liggen.

In de debatten over do Clean Air Act wordt zowel door do Nationa/Academy of Sciences a/s door do National Commission on Air Quality gesteld, dat in de natuurlijke ecosystemen van de nationale parken een verhoging van de S02-concentratie van ten hoogste 2 microgram per m3 getolereerd is. Dit zou in de Nederlandse en Europese situatie een verlaging van hot emissieplafond van 95% betekenen.E

drs. G. Poortinga,

Bureau Ecoplan, Groningen