|
|
Frysk
|
|
Nederlands
|
|
|
Oersop 4
Gerben Poortinga
De
god fan de kriich
|
|
Oersoep 4
De god van de oorlog
|
|
|
Trije moannen lyn hie ik se oantroffen op har keamerke yn 'e
studintenflat Myn freondinne Karin en har stúdzjebegelieder Herman,
haaddosint maatskiplik wurk. Beskamsum hie Herman syn boesgroentsje wer oer syn ballonfoarmige bûk lutsen. Net beskamsum om it
resultaat fan syn kliemske oantrunen en fergjen bij in him
tafertroude learling, mar om it betrape wêzen troch sa'n snotstudintsje. It liif hong ûnfoech oer de râne fan syn broek. Hij moast syn kul net iens sjen kinne at hij op syn skuon wettere. It wie dúdlik dat hjir net de
staazje of de takomst fan Karin besprutsen waard of dat dit alles no sa maatskiplik wie. Wol
learsum fansels, teminsten foar mij.
|
|
Drie maanden geleden had ik ze aangetroffen op haar kamertje in het studentenflat. Mijn vriendin Karin en haar studiementor Herman, hoofddocent maatschappelijk werk. Besmuikt had de mentor zijn overhemd weer over zijn ballonvormige buik getrokken.Niet
beschaamd door het resultaat van zijn valselijk aandringen bij
een hen toevertrouwde leerling, maar door het betrapt zijn door zo'n
snotstudentje. Het lijf kwabde lelijk over de gespannen broeksriem. Hij moest zijn
kul niet eens kunnen zien als hij op zijn schoenen waterde. Het was duidelijk dat hier niet de stagescriptie
of de toekomst van Karin werd besproken of dat dit even maatschappelijk te verantwoorden was. Wel leerzaam natuurlijk, tenminste voor mij.
|
|
|
Herman, wie dat net dy Teutoanske god fan de kriich? De status fan haaddosint mei fêste oanstelling
sitte kennelik simboal foar in grut
swurd, want oan syn ôfhingjende skouders, dêrby syn sneue hâlding as soe hij no klappen krije, koe it net lizze.
Status makket alles wat lilk is wierlik ûnsichtber.
|
|
Herman, was dat niet de Teutoonse god van de krijg? De status van hoofddocent met vaste aanstelling stond
grif symbool voor een groot zwaard, want aan zijn afzakkende schouders en zijn sneue houding alsof hij nu klappen zou krijgen kon het niet liggen. Status maakt al
wat lelijk is kennelijk onzichtbaar.
|
|
|
Om't ik de dêrop folgjende dagen it fielen net fan mij ôfsette koe, dat dy
krokettebúk tusken ús op 'e matras lei, wie ús ferkearing in ôfrinnende saak.
Beleefd en beskaaft, mogelik út brek oan fermogen om ris flink rûzje te
meitsjen, haw ik de doar fan har flat stil mar foargoed efter mij
sletten. Good clients don't complain, they just fade away. It fjoer wie dôve.
Slakjes
|
|
Omdat ik de volgende dagen het gevoel niet van mij af kon zetten, dat
die krokettenbuik tussen ons op de matras lag, was mijn verkering een aflopende zaak. Beleefd en beschaafd, mogelijk overgecultiveerd tot gebrek of onvermogen om ruzie te maken sloot ik de deur van haar flat voorgoed achter me dicht.. Good clients don't complain, they just fade away.
Het vuur was gedoofd.
Slakjes
|
|
|
Sjoch in slakje, in waadslakje fan amper twa milimeter miniatuer. It hiele dierke is wat glêzich trochskinend. Fan mûle oant anus is in lyts termke te sjen, dêr't in bytsje
grien-pearske algenbrij ferwurke wurd ta nuttich aaiwyt. In lyts barnstiennen húske mei in faach swart streepke op it slymsêfte rêchje. It
lyfke, sacht as de binnenkant fan in frou, skowt oer it skerpe sân. Och ien, och in hiele protte. Wêr komme dy ynienen wei? It wetter is no hielendal fuortrûn. Se sieten yn it sân. Tûzenden en tûzenden op in
fjouwerkante meter. Tsien miljard de fjouwerkante kilometer, twa
kear de wrâldbefolking. Sjoch elts draait syn eigen rûntsje en weidet syn alchjes en purperbakteriën. Kokes yn it lyts.
|
|
Kijk een slakje, een wad-slakje van amper twee millimeter miniatuur. Het hele diertje is wat glazig doorschijnend. Van mond tot anus is een klein darmpje te zien., waar een beetje groenig paarse algenbrij tot nuttig eiwit wordt verwerkt. Een klein barnstenen huisje met vaag zwart streepje op het
minuscule slijmerige rugje. Een lijfje zacht als de binnenkant van de
vouwenschoot schuift over het scherpe zand. Nog een, och een heleboel, waar komen die zo opeens vandaan? Het water is nu helemaal weggelopen. Al die slakjes zaten zeker in het zand. Nee maar, op elke vierkante centimeter zitten er wel een paar. Duizenden en duizenden op elke vierkante meter. Tien miljard per vierkante kilometer, twee keer de wereldbevolking. Kijk, elk slakje draait haar eigen rondje en graast haar algjes en purperbacteriën, koetjes in het klein.
|
|
|
Syn/har eigen rûntsje moat ik sizze, want se binne tagelik mantsje/wyfke. Gjin ferfelende konkurrinsje tusken manlju en froulju. Emansipaasje at
libidum. Se dogge mei harren twa-tsjes in kwartetsje, hiel gesellich fiif miljard pearkes op syn Frânsk elke
hûndert hektare. Triljarden spermatozoïden griemende oer kilometer nei kilometer waad yn
ûnbegryplike oantallen. De waadsee as in troch moksels opsûge
oersop fan spermatozoïden, frij omswimmende
yndividu-tsjes, dy't yn wêzen en driuwfear neat ferskele fan dy fan levermoassen of minsken. Homo
minusculus neamde Antoni fan
Leeuwenhoek se ieuwen lyn, doe't hij syn eigen selsbeflekking troch de mikroskoop gûkere.
|
|
Zijn/haar eigen rondje moet ik zeggen, want ze zijn vrouwtje en mannetje tegelijk. Geen vervelende concurrentie tussen mannetjes en vrouwtjes.
Emancipatie ad libidum. Ze doen met hun beitjes een kwartetje, heel gezellig vijf miljard paartjes op z'n Frans. Elke honderd hectare. Triljarden spermatozoïden morsend over kilometer na kilometer wad in onbegrijpelijke menigte.
De waddenzee als een door mossels opgezogen oersoep van
spermatozoïden, vrijzwemmende individu-tjes, die
wezen en drijfveer niets verschillen van die van levermossen of mensen. Homo minusculus noemde Antoni van Leeuwenhoek ze eeuwen gelden, toen hij zijn eigen zelfbevlekking door de microscoop begluurde.
|
|
|
De lytse bûnte griltsjes drave der oerhinne. Minireuzen, dy't hastich slakjes pikke sûnder
effekt op it enoarme tal. De ûnripe slakke-aaikes wurde ferwurke ta fûgelaaikes.
Tûzenden foar ien. De slakjes witte it net. Se binne sels hastich dwaande har
bûkje fol te iten foardat it wetter opkomt. Pearkje sadree't it waar har hormoanen
opjaait. Op it earste gesicht allegearre identyk en dochs miniskúl sinnich yn de kar fan harren partner.
Janny
|
|
De kleine bonte strandlopertjes draven er overheen. Minireuzen, oogzoekers, die haastig slakjes pikken zonder
effect op hun enorme aantal. De onrijpe slakkeeitjes worden verwerkt tot vogeleitjes. Duizenden voor één. De slakjes weten het niet. Ze zijn zelf haastig bezig hun buikje vol te eten, voordat het water opkomt en paren,
zodra het weer hun hormonen opjaagt.. Op het eerste gezicht allemaal identiek en toch minuscuul kieskeurig in hun partnerkeus.
Jannie
|
|
|
De earste wiken wie ek Janny mei, spjochtich, sprútich en in earlik sin. Doe't wij op middei frij wiene, frege se mij om lâns it strân mei te rinnen nei X-doarp,
dêr't wij in pilske drinke koene en wat dûnsje. Bernhard en de oaren sieten noch drok oan harren oantekens te rekkenjen en woene net mei.
It wie in âldwivesimmer en op it brede strân waaide in sulverskjin
koeltsje. In wyt strân stode foar ús út mei puollen en
drûchwaarme farskberne dúntsjes, maagdelik jong yn in einleaze
bocht. In ûnferwacht waarme hjerstsinne makke de stimming fertroud en we praten wat oer de ups en downs yn beider
ferkearingen. It petear rekke op en wij sieten yn de ôfkuoljende lette middei efkes tusken twa
dúntsjes yn jong fammesteat bij in fikse pôle helmgers. Janny har
koperen sprúten liken ynienen in bliere blommegreide op it wite sân.
Har gielgriene eagen in útnoegjende twilling. Ik skode wat tichter tsjin har oan en myn hân oeps wat fjirder.
|
|
De eerste weken was ook Jannie mee, spichtig, sproetig en een eerlijk humeur. Toen wij op een
middag vrij waren, vroeg ze me mee om langs het strand te lopen richting
X-dorp. Daar zouden we een pilsje drinken en wat dansen. Bernhard en de anderen zaten nog
druk aan hun notities te rekenen en wilden niet mee.
Het was nog oudewijvezomer en op het brede strand waaide een zilverschoon koeltje. Een
wit strand stoof voor ons uit met poelen en droogwarme versgeboren duintjes,
vrouwelijke heuveltjes in een eindeloze bocht. De onverwacht warme herfstzon maakte de stemming intiem. We praten over de ups en downs in onze beider verkeringen. Het gesprek raakte op en wij zaten in de afkoelende namiddag even tussen twee maagdelijke duintjes bij een flinke pol helmgras. Jannie haar koperen sproeten leken plotseling een blijde bloemenzee op het witte zand. Haar geelgroene ogen een uitnodigende tweeling. Ik schoof wat dichter tegen haar aan en mijn hand, oeps, wat verder.
|
|
|
Janny is in natuerlik famke sûnder falske show. "O, ik moat efkes," melde se, noch foar dat ik de út wie at se te
tútsjen wie, "Mei in folle blaas kin ik net." Noch gjin trije meter fjirder luts se hup har broekje op de knibbels en sproeide wiete flekken yn it stowende sân. De tusken har hierkes ferwaaide drippen blonken as
peareltsjes yn de
leech hingjende sinne. Se luts mei-iens dat broekje mar hielendal út en gong tútklear foar mij op it san lizzen,
Frysk as it strân en liet mij de knoopkes fan har bloeske telle. De wyn hie tusken
har skonken de wiete hierkes kâld makke Tsjin safolle nochtere spontaniteit wie myn eigen
bleuëns net opwoeksen.
Janny seach fersillige, der waard in frou skepen.
|
|
Jannie is een natuurlijk meisje zonder valse show. "O, ik moet eerst even" meldde ze, noch voor dat het me duidelijk was of er wat te zoenen viel. "Met volle blaas wil het niet" Nog geen
drie meter verder trok ze hup haar broekje op de knieën en sproeide natte vlekken in het stuivende zand. De tussen haar haartjes verwaaide druppen blonken als pareltjes in de laaghangende zon. Ze trok meteen haar broekje maar helemaal uit en ging kusklaar op haar trui voor mij liggen, ongerept als het strand en liet mij de knoopjes van haar bloes tellen. De wind had de natte haartjes tussen haar benen koel gemaakt en tegen zoveel frisse spontaniteit was mijn eigen schuchterheid niet opgewassen. Jannie zag verzaligd, de vrouw werd
geschapen
|
|
|
De sâlte wyn en de azem fan Janny fermongen har ta in
herinnering út in bettere wrâld. Janny wie meager mei ribben fielber direkt ûnder it fel en
in wifkjende bloei fan boarsten. Die sulveren hierkes op Jannie har ôfkuoljende
fel begûnen rjocht oerein te steanop hiele lytse heuveltsjes. Se lake, rûn nei de wetterkant en griemde wat fan ús yn it oersop
fan de see, foar it filterjend gedierte, kokkels, nontsjes, strângappers, en fûkewjirmen. Om
har sierlike mei seewetter wiet wosken skonken hong se kwyk wer har spikerbroek en der wie neat bard.
|
|
De zoute wind en de adem fan Jannie vermengden zich tot een herinnering uit een betere wereld. Jannie was mager met ribben voelbaar onder het vel en een
aarzelende bloei van borsten. De zilveren haartjes op haar afkoelende
vel begonnen recht overeind te staan op hele kleine heuveltjes. Ze lachte blij, liep naar de waterkant en morste wat van ons in de oersoep van de zee, voor het filterende gedierte, kokkels, nonnetjes, strandgapers en borstelwormen. Om haar
sierlijke met zeewater gewassen benen hing ze kwiek weer haar spijkerbroek
als was er niet gebeurd.
|
|
|
Janny kaam op it foarfal net wer werom, al bleau de fertroulikheit tusken ús
hingjen. In wike letter wie har ûndersyk dien en bea ik oan har efterop de tjinstfyts nei it
fear te bringen. Se swaaide, as altiid bliid entûsjast, fan efter de reling: "Hoi maatsje!"
Núver sa in sympatyk famke. Mei in famke as Janny soenen jins problemen dochs libbenslang út de
wrâld wêze? Ik soe dochs bêst mei har trouwe kinne?
Wie it noch altyd dy kriichsgod Hector dy't myn mannemoed yn in
lytse herne triuwde?
|
|
Jannie kwam op het voorval niet meer terug. Ik durfde het ook niet, bleef er een vertrouwelijke sfeer om ons hangen. Een week later was haar onderzoek afgelopen en bood ik haar aan om haar op de oude dienstfiets naar het veer te brengen. Ze zwaaide van achter de reling, als altijd blij enthousiast. "Hoi maatje!"
Raar zo'n sympathiek meisje. Met een meisje als Jannie zouden de problemen toch levenslang wegblijven. Ik zou toch met haar kunnen leven? Was het nog steeds die oorlogsgod Hector die mijn mannenmoed in een klein hoekje drukte?
|
|
|
ôflevering
5
|
|
aflevering 5
|
|
|
Let
op: Op deze pagina's kunnen links naar samenvattingen
van de lesstof staan. Het is echter niet voldoende om alleen
de site te lezen. Men wordt geacht zelf stug te oefenen. De stof die op deze site wordt behandeld is veelal de
kern. Heb je
zelf suggesties voor links of tips en materiaal. email die dan
naar deze site. Zo mogelijk zal de site daarmee verbeterd
worden. copyright
G. Poortinga
|
