|
|
 |
Schrijfcursus |
Dit
vervolgverhaal is opgedragen aan al degenen, die van mij in de
cursus SDS slechts gortdroge
zakelijke teksten mogen maken. |
|
Waarin onze antiheld
bijna deel wordt van de oersoep, maar in een zeldzaan besluitvaardige moment
het vege lijf redt.
Wêryn ús antiheld hast part
wurde sil fan it oersop, mar yn in selsum beslútfeardich momint it
ierdske libben wit te rekken.
|
|
|
|
Frysk
|
|
Nederlands
|
|
|
Oersop 5
Gerben Poortinga
De
ûnbedimbere
|
|
Oersoep 5
De
onbedwingbare
|
|
|
Foarige wike stelde Bernhard út en gean mei it rubberboatsje de
see op te faren. Dan koene wij sjen at de fûgels ek tiid
fergriemden boppe de Noardsee of dat se har tiid op de leechstreamende waadflakten
sa effisjint mogelik brûke. It earste
koe tsjutte op oerfloed, it twadde op krapte. Iten as de
beheinende faktor. De fûgels dy't útrûpele fan har flecht fan
Grienlân, Siberië of Spitsbergen kamen en in dit tuskenstation
yn in pear wiken opfetsje moasten foar de fjirdere reis nei Dodana, Mauretanië of noch folle fjirder Afrika yn. Ik woe der
tsjinyn bringe, dat dy fûgels bij
oerfloed oan iten miskien gewoan te lui wienen om samar wat boppe see te
fleanen of dat se oars gjin toeristysk sin hienen, mar in aventoerke
mei de boat dat noaske mij dochs wol. Wêr wat oars as om beurten
allinnich op it Waad posten. En ik besefte wol, dat Bernhard
feitelik der op út wie om flak ûnder de kust passearjende jan
van genten waar te nimmen.
|
|
Vorige week stelde Bernhard voor om met het
rubberbootje de zee op te varen. Wij konden dan kijken of de
vogels ook tijd verspilden boven de Noordzee of dat ze hun tijd
op de leegstromende wadvlakten zo efficiënt mogelijk benutten.
Het eerste zou duiden op een overvloed en het tweede op
schaarste. Het eten was voor trekvogels de beperkende factor. De
vogels kwamen uitgemergeld van hun vlucht van Groenland,
Siberië of Spitsbergen en moeten in dit tussenstation in enkele
weken opvetten voor hun vlucht naar de Dodonge, Mauretanië of
nog veel verder Afrika in. Ik wilde er nog tegen inbrengen, dat
die vogels, zat van een overvloed aan eten, misschien gewoon te
lui waren om nog zomaar wat rond te vliegen. Of dat ze van
nature geen toeristisch gevoel hadden en zich daar feitelijk niet thuis
voelden. Maar ik
besefte wel, dat Bernhard feitelijk er op uit was om dicht onder
de kust passerende Jan van Genten waar te nemen. Bovendien had
ik zelf wel lust in een avontuurtje. Het was weer wat anders dan
het eenzame posten op de koude vlakte.
|
|
|
Bernhard smarde in goed pûdfol bôle
mei pindakaas en ik helle in tankje benzine foar de
bûtenboardmotor. Der stie amper wyn en de wolken waarden aloan
tinner, dat it wie in moaie dei om op it grutte wetter te faren. It rubberboatsje wie âld en
ferwierre mei tal fan pleisters op
de plakken wêr 't hij lek west wie. Neffens Bernhard wie it skip noch
tige betrouber. Rubberboaten wurde súver wat taaier at se belein
binne. Nei in foech kertierke lûken oan de starter hiene wij it
swit op é rêch. Mar nei de earste walmkes begûn it moterke
tefreden te protteljen en setten wij fan wâl. It wetter wie grut,
it boatsje lyts. Sa like it of kammen wij yn twa trije oeren net folle
fjirder. It sil de floedstream wêze tocht ik. It swit dat earst
ús rêch beklomme droege en de sinne skynde waarm op it dekseil
der't wij foar in part ûnder krûpt wienen.
|
|
Bernhard smeerde en fikse
zak vol boterhammen met pindakaas om ons zelf wat op te vetten.
En ik haalde een takje benzine voor de buitenboordmotor.
Er stond amper wind en de wolken werden allengs
dunner. Het was dus een mooie dag om het grote water op te gaan.
Het rubberbootje oogt oud en verweerd met tal van pleister op
plekken waar hij lek was geweest.
Volgens Bernhard was hij anders o zo
betrouwbaar. Rubberboten worden beslist wat taaier als ze wat
belegen zijn. Na een stief kwartiertje trekken aan de starter
hadden we het zweet op de rug, maar na de eerste walmpjes begon
het motertje rustig te pruttelen en staken wij van wal. Het
water was groot en de boot klein en zo leek het of kwamen wij in
twee, drie uren amper verder. Het zweet dat eerst onze rug verkleumde
werd droogde en de zon scheen warm op het dekzeil waar wij deels
onder gekropen waren.
|
|
|
"We moatte takommende wike ek ris fjirder op it waad sjen,
"sei Bernhard, "Neffens mij sitte hjir deun bij it
eilân allinnich de kniesde fûgels. Let mar ris op, der sitte in
protte kreupele poatsjes bij, foaral bij de strânljippen. De
fette krabbepopulaasjes sitte fansels op de grutte platen neist
de floedslinken. Dêr streamt it measte detritus, dea ôffal, fan
de Noardsee en de lege parten it hege waad op en ôf. De meast
dominante fûgels skoppe de krakkemikkige eksimplaren út de
groep. Dat is bij alle soarten sa. Dochs ek bij ús!.
|
|
Wij moeten volgende week ook eens verder op
het wad kijken,"zei Bernhard, "volgens mij zitten er
dicht bij het eiland alleen gekneusde scholeksters. Let maar
eens op er zitten een boel kreupele pootjes bij. De vette
krabbenpopulaties zitten natuurlijk op de platen vlakbij de
vloedgeulen. Daar stroomt het meeste detritus, het krachtvoer
van het wad, fan de Noordzee en de lage delen het wad op en af.
De meest dominante vogels schoppen de krakkemikkige exemplaren uit de groep. Dat is bij alle soorten zo. Toch ook bij
ons!"
|
|
|
"Ik haw oars wol lêzen, dat foar de Maasflakte troch
wylpen oars net iten wurdt as Nerius, fûkewjirmen,"hie ik
noch tsjinakselje, "Miskien ite se wol gewoan wat har it meast
foar de bek leit. Teminsten at se de koarsten kôgje kinne, wat bij
kokkels en foaral moksels lestich is sûnder sterke mage of snaffel.Mar Bernhard redenearre al wer fjirder:
"At wij no it tal krabben de fjouwerkante meter berekkenje,
de enerzjy en de biomassa dêrfan ynskatte en de omsetting yn
wylpefleis en fet. Sa rekkenje se ek bargefoer ien op tsien
om yn baarch. At wij út ús tellingen opmeitsje hokker persintaazje
de wylpen op ite hoege wij allinnich noch de statistyske ferdieling
fan fûgels en krabben op it waad te witten. Sa kinne wij de maksimale
draachkrêft fan it waad,
dat wol sizze it maksimale tal wylpen útrekkenje."
|
|
"Ik heb toch ergens gelezen, dat voor de
Maasvlakte door wulpen niets anders wordt gegeten dan Nerius,
kokerwormen."wilde ik nog tegenwerpen, Wellicht eten al
die vogels ze gewoon wat het meest voor hun bek ligt. Tenminste
als ze de korsten kunnen kauwen, wat bij kokkels en vooral
mossels lastig is zonder sterke maag of snavel." Maar Bernhard redeneerde al weer
verder: "Laten wij nu het aantal krabben per vierkante
meter berekenen, de biomassa en energie daarvan inschatten, de
stochastische verdeling van dichtheden over het hele wad
berekenen en de omzetting van een kilo krab in wulp, vet en
vlees,. Laat ze net als varkens zeg tien kilo voer op één kilo
aangroei nodig hebben. Als wij uit de tellingen kunnen opmaken
welk percentage de wulpen op eten kunnen we berekenen wat de
draagkracht van het wad voor wulpen is."
|
|
|
Op dat stuit folge ik Bernhard syn rjochtlinige riddenearing
krekt net mear, want ik seach bij it omsjen, dat wij al pratendewei
op de tanimmende ebstream wol in hiel ein it seegat útspield
wienen as wat jirpelkrommen yn it kolkje. Boppedat hong efter ús rêch boppe de eilannen in tige swarte loft. Hjir
en dêr lutsen lytse sulveren triedsjes troch de inket. Sûnder it
rammeljen fan de moter hienen wij it fiere rommeljen wol earder
heard. Mei dat
ik seach wienen ek de golven koarter en heger, donkerder fan kleur
ek. Krekt as wie sels de lucht in de boat in bytsje slopper..
"Kinne wij no net better werom Bernhard?" sei ik twivelriedich.
Bernhard soe earst noch efkes troch syn kiker sjen,
mar it bûsboekje kaam net mear út it jak. Stoarmfûgels hjitte net
sa om't se massaal yn de stoarmen omfleane mar om't se foar de dea
skulplak sochten op skippen yn razende orkaan. Neffens mij kamen se
yn dit part fan de wrâld net foar, mar sels gjin see ein wie der te
sjen. "Die hawwe it waar better foarsjoen as wij en ek in
better plak socht," tocht ik mei in sinkend gefoel yn de
mage. "litte wij gou werom gean," sei ik en goaide it
moterke om oant wij dwers op de ebstream kamen rjocht op it Noardsee
stân ôf.
|
|
Op dat moment volgde ik Berhards rechtlijnige
redenering niet meer precies, want ik zag bij het omkijken, dat
wij al pratende, en vergeefs turend naar jan van
genten de tijd vergaten. Op de toenemende ebstroom waren we
plotseling een heel eind al uit het zeegat gespoeld als wat
aardappelkruim in het kolkje. Bovendien hing nu
achter onze rug een intens zwarte lucht boven de eilanden. Hier
trokken de eerste verre bliksems al zilveren draadjes door de
inktige massa. Zonder het rammelen van de motor hadden wij het
zeker eerder horen rommelen. Tegelijkertijd zag ik dat de
golven korter en hoger en donkerder van kleur werden. Net alsof
zelfs de lucht in de boot slapper werd... "Kunnen wij niet
beter terug, Bernhard?" zei ik weifelend. Bernhard wilde
eerst nog even door zijn kijker zien, maar het notitieboekje
kwam niet meer uit zijn zak en of het nu door de donkere lucht
kwam, zijn kleur werd wat bleker. Stormvogels heten niet zo
omdat ze graag massaal in stormen omvliegen, maar omdat ze voor
de dood schuilplaats zochten op schepen in de orkaan. Volgens
mij kwamen ze op deze plek van de wereld ook niet voor, maar
evenmin was een zee-eend te zien. "Die hebben het weer beter
voorzien dan wij en hebben een beter oord gezocht," dacht
ik met een zinkend gevoel in de maag. "Laten we snel
teruggaan," zei ik en
gooide het roer om, dwars weg van de ebstroom rechtstreeks naar
het Noordzeestrand.
|
|
|
De weromreis woe net opsjitte De wyn boaze al mar oan
en it strân skode sydlings oan ús foarby. We
moasten der yn op en it boatsje klotste fol wetter oant it swier
wie. It motorke op maksimale toeren smûgde der oer. Bernhard waard
almaroan bleker en stiller. Hij hifke stikem it tankje. Ik tocht
dat hij him op dat stuit mear drok makke oer it enerzjy ferbrûk fan
bútenboardmotorkes as it fetferbaarnen fan steltrinners. De
lêste hoarten fan it moterke brochten ús oant bij de brâning. Nei
wat foarse slaggen mei de riemen sprong ik dêr midden yn de brâning út é boat en sleepte him oan de lânfêst nei it
strân. "Die lûke wij efkes nei it dún en dan helje wij him
straks wol mei de karre. Litte wij earst mar ris wat droechs helje
en in waarme boarrel." Bernhard haw ik oer dy tocht net mear
heard, mar in pear dagen letter hie hij regele, dat wij tegearre
tsien dagen nei de pealhut op de grutte plaat koenen.
|
|
De terugreis wilde niet opschieten. Het bootje ploegde hoewel dwars op de stroom
nu tegen de toenemende wind en de klotsende golven in. Het
strand schoof met de stroom zijdelings aan ons voorbij en de
wind nam toe. De boot klotste vol tot hij zwaar was. Het motertje op maximale toeren gierde er over.
Bernhard zag nu heel wit en zweeg. Hij woog stiekem het
benzinetankje in de hand. Ik vermoedde dat hij op dat moment
meer over het energieverbruik van buitenboortmotoren piekerde
dan over de ververbranding van wulpen. De laatste horten van het
motertje brachten ons tot de branding waar ik na wat forse
slagen met de roeispanen er uit sprong en de boot naar het
strand trok. "Die trekken we even naar het duin en dan halen
we hem straks wel met de kar op. Laten we gauw wat droogs en een
warme borrel halen."
Bernhard heb ik over die tocht niet meer over
gehoord, maar een paar dagen later had hij geregeld dat wij
samen tien dagen naar een paalhut op de grote plaat konden.
|
|
|
ôflevering
6 (slot)
|
|
aflevering
6 (slot)
|
|
|
Let
op: Op deze pagina's kunnen links naar samenvattingen
van de lesstof staan. Het is echter niet voldoende om alleen
de site te lezen. Men wordt geacht zelf stug te oefenen. De stof die op deze site wordt behandeld is veelal de
kern. Heb je
zelf suggesties voor links of tips en materiaal. email die dan
naar deze site. Zo mogelijk zal de site daarmee verbeterd
worden. copyright
G. Poortinga
|
|
|
|